مستثنیات دین چیست و منظور از آن هنگام پرداخت مهریه چیست

شخص بدهکار موظف به پرداختن تمامی دیون خود است و اگر پولی نداشته باشد اموال او فروخته و با پول حاصل از فروش اموال دین او پرداخت می‌گردد. اگر بدهکار ادعا کند که اموالی ندارد که آن‌ها را بفروشد می‌تواند در دادگاه درخواست اعسار بدهد. با این حال گاهی اوقات طلبکاران او ادعا دارند که بدهکار خانه‌ای دارد که در آن زندگی می‌کند بنابراین با فروش خانه می‌تواند تمامی طلب‌هایش را پرداخت کند. در این مواقع دادگاه ادعای طلبکاران را نمی‌پذیرد و این اموال را جزو مستثنیات دین بیان می‌کند. برای آشنایی بیشتر با اموالی که جزو استثنائات دین به شمار می‌آیند توصیه می‌کنیم این مقاله را مطالعه نمایید.

منظور از مستثنیات دین چیست؟

اموالی که در صورت بدهکار بودن شخص امکان فروش آن‌ها برای دادن دین مدیون وجود ندارد به عنوان مستثنیات دین شناخته می‌شود. به عبارتی دیگر اگر شخص بدهکار برای پرداخت دیون خودش مالی نداشته باشد و تقاضای اعسار بدهد، طلبکاران نمی‌توانند اموالی را که برای ادامه زندگی او مهم است، بفروشند. از این اموال به عنوان مال غیرقابل فروش و غیر قابل توقیف هم یاد می‌شود. نکته‌ای که باید توجه داشته باشید این است که اگر مدیون فوت کند باید ورثه بدهی او را پرداخت کنند و برای این منظور نیاز به طی مراحل انحصار وراثت است. مصادیق اموالی که به عنوان استثنائات شناخته می‌شود در ادامه بیان می‌شود.

چه اموالی شامل مستثنیات دین شناخته می‌شود؟

برای شناخت مال غیرقابل توقیف متعلق به بدهکار بهتر است که در قانون جستجو شود به این خاطر که مصادیق آن در قانون به صورت صریح بیان شده است:

• شخص بدهکار باید منزل مسکونی داشته باشد تا در آن زندگی کند. البته منزل مسکونی باید در شان این شخص باشد. بدیهی است که بدهکار باید یک منزل مسکونی مطابق با شان خودش داشته باشد و اگر منزل او چیزی مازاد بر آن باشد باید تمامی منازل فروخته شود و دین او پرداخت گردد. برای مثال اگر منزل مسکونی او عمارتی بزرگ باشد که مازاد بر شان بدهکار است، می‌توان آن را توقیف کرد و سپس طلب طلبکاران را پرداخت نمود. البته تصمیم گیرنده نهایی در این مورد قاضی دادگاه است.
• اثاثیه منزل از موارد ضروری است که بدهکار باید برای ادامه زندگی آن‌ها را داشته باشد. به عبارتی دیگر وجود برخی از اشیا در منزل که از آن به عنوان اثاثیه منزل یاد می‌شود برای ادامه زندگی نه تنها خود بدهکار بلکه برای تمامی افرادی که تحت تفکل او هستند ضروری محسوب می‌شود.
• مواد غذایی و آذوقه به قدری که فرد مدیون نیاز داشته باشد و نه تنها برای نیاز او بلکه برای نیاز افرادی که تحت تکفل او هستند باید آذوقه موجود باشد.
• افرادی که محصل هستند یا برخی از افراد که اهل علم هستند؛ متناسب با شان آن‌ها کتب و ابزار علمی باید در اختیارشان قرار بگیرد. ابزار مناسب علمی می‌تواند شامل لبتاب و کامپیوتر فرد اهل علم باشد.
• افرادی که جزو کاسبان و پیشه وران به شمار می‌آیند باید وسایل کاسبی و پیشه وری آن‌ها در اختیارشان قرار بگیرد. برای مثال کشاورزان باید تراکتور داشته باشند تا بتوانند برای ادامه زندگی با آن امرار معاش کنند.
• تلفن فرد مدیون و پولی که بابت قرارداد اجاره به صاحب مال پرداخت می‌شود نیز از استثنائات است.

منظور از مستثنیات دین هنگام پرداخت مهریه چیست؟

در کنار این که طلبکاران مدیون می‌توانند اموال او را برای دریافت طلب خود توقیف کنند؛ زن نیز جزو طلبکاران ممتاز به حساب می‌آیند. حال اگر زن درخواست مهریه داشته باشد ولی آقا توانایی پرداخت نداشته باشد می‌تواند در دادگاه تقاضای اعسار از پرداخت مهریه  بدهد و برخی از اموال او جزو استثنائات دین محسوب می‌شود. بنابراین وجود استثنا در پرداخت دین شامل مهریه هم می‌شود که در این صورت زن باید تا زمانی که مرد اوضاع مالی خوبی پیدا کند صبر کند یا این که مهریه زن قسط بندی می‌شود. در صورتی که توانایی مرد برای پرداخت بدهی‌ها افزایش پیدا کرد موظف است ابتدا مهریه زن را پرداخت کند به این خاطر که زن طلبکار ممتاز حساب می‌شود.

آیا خودرو به عنوان مستثنیات دین به شمار می‌آید؟

یکی از سوالاتی پرتکرار در مورد اموال غیر قابل توقیف در صورت بدهکار بودن شخص؛ این است که آیا خودرو مدیون می‌تواند از اموال غیر قابل توقیف به شمار آید؟ در این خصوص باید بیان کرد خودرو به عنوان استثنائات دین قرار نمی‌گیرد. البته در یک مورد نمی‌توان خودروی او را متوقف کرد و آن هم در صورتی است که برای کسب و کار و گذران زندگی از آن استفاده کند. برای مثال افرادی که در تاکسی‌های اینترنتی کار می‌کنند از خودرو به عنوان وسیله‌ای جهت گذران زندگی استفاده می‌نمایند بنابراین خودرو او غیرقابل توقیف است.

نکات مهم مستثنیات دین

هنگامی که دعوای توقیف اموال به خاطر پرداخت بدهی می‌شود باید چند نکته را در نظر داشته باشید:

• تنها فردی که می‌تواند در خصوص اموال مدیون اظهارنظر کند قاضی دادگاه است به عبارتی دیگر در رابطه با شان یک مال که آیا در شان مدیون است یا خیر قاضی دادگاه باید نظر بدهد و ممکن است بنابر تشخیص دادگاه اموالی برای ادامه زندگی مدیون لازم باشد که در اینجا آورده نشده است. برای مثال خودرو معمولا جزو استثنائات نیست ولی قاضی دادگاه ممکن است بیان کند که خودرو به دلایلی باید جزو اموال غیرقابل توقیف و استثنائات بیان شود.
• اگر مدیون بخشی از اموالی را که جزو استثنائات به حساب می‌آید به طلبکاران ببخشد، طلبکاران می‌تواند مال را بفروشند و طلب خود را از آن بردارند. به این معنا که مدیون با رضایتش در فروش مالی که به عنوان استثنائات شناخته می‌شود، می‌تواند طلب طلبکاران را پرداخت کند.

جمع بندی

هنگامی که صحبت از بدهی و بدهکار بودن می‌شود، بسیاری از مردم گمان می‌کنند که شخص بدهکار باید تمامی اموالش را برای پرداخت دیون بفروشد. براساس قانون نیازی به فروش تمامی اموال نیست و برخی از اموال که برای ادامه زندگی مدیون و اعضای خانواده او ضروری است باید دست نخورده باقی بماند که همانطور که بیان شد به عنوان استثنائات دین شناخته می‌شود.

مدیون باید ثابت کند که مالی ندارد و نیاز است که اثبات شود که اموالی که در دست دارد همان اموالی است که به عنوان مستثنیات در دین  شناخته می‌شود. برای این منظور بهتر است که قبل از اقدامی ابتدا از وکیل متخصص مشاوره حقوقی رایگان دریافت کنید. برای این منظور می‌توانید با گروه وکلای کرج وکیل مشورت کنید و نه تنها مشاوره حقوقی دریافت کنید بلکه وکیل متخصص به شما در تنظیم دادخواست مناسب راهنمایی لازم را می‌دهد.

سوالات متداول

آیا می‌توان طلا و جواهرات را به عنوان مستثنیات غیر قابل توقیف اعلام کرد؟

خیر، طلا و جواهرات به عنوان اموالی است که باید برای پرداخت بدهی‌ها فروخته شود.

آیا امکان طلاق بعد از درخواست مهریه و اعلام اعسار از طرف آقا وجود دارد؟

طلاق و دریافت مهریه دو مقوله کاملا مجزا از یکدیگر هستند و به همین دلیل درخواست مهریه ودرخواست اعسار آقا منافاتی با طلاق ندارد.